Η οστεοαρθρίτιδα (ΟΑ) ταλαιπωρεί ένα σημαντικό αριθμό ενηλίκων αυξανόμενης της ηλικίας με γρήγορη αύξηση λόγω της ανόδου του προσδόκιμου επιβίωσης, του σύγχρονου τρόπου ζωής και της παχυσαρκίας.

Η συμπτωματική ΟΑ γόνατος και ισχίου επηρεάζει το 20-30% των άνω των 65 ετών ενηλίκων. Ο κίνδυνος ανάπτυξης συμπτωμάτων ΟΑ γόνατος και ισχίου στη διάρκεια της ζωής εκτιμάται σε 45%. Επιβαρυντικοί παράγοντες είναι ηλικία, τραυματισμοί, μηχανικό στρες και παχυσαρκία, γενετικοί αλλά και ανατομικοί παράγοντες όπως η ραιβότητα ή η βλαισότητα της άρθρωσης.

Η συχνότητα ΟΑ ώμου ανέρχεται σε 94% στις γυναίκες και 85% στους άνδρες άνω των 80 ετών. Σημαντικός πόνος, λειτουργικός περιορισμός και ανεπάρκεια υπάρχει στο 4- 26%.

Η ακτινολογική εικόνα δεν σχετίζεται αξιόπιστα με τις κλινικές εκδηλώσεις. Ασθενείς με OΑ 3-4 βαθμού κατά Kellgren-Lawrence (KL) σε ποσοστό 25,8% δεν αναφέρουν  πόνο, με την υποκείμενη παθολογία, την ευαισθητοποίηση στον πόνο, την προσαρμογή στο χρόνιο πόνο και την μείωση της κινητικότητας για αποφυγή του πόνου να παίζουν ρυθμιστικό ρόλο. Πόνο στο γόνατο αναφέρουν 15-81% των ατόμων με ακτινοσκοπική ΑΟ γόνατος.

Σε προχωρημένη ΟΑ η χειρουργική αρθροπλαστική είναι η λύση.

• 90% των ασθενών είναι καλύτερα μετά από Ολική Αρθροπλαστική γόνατος 
• 95% των ασθενών είναι καλύτερα μετά από Ολική Αρθροπλαστική ισχίου.
• Πάραυτα 15-20% των ασθενών έχουν χρόνιο πόνο μετά από αρθροπλαστική χωρίς εμφανείς κλινικούς ή ακτινολογικούς λόγους.
• Η συχνότητα χρόνιου πόνου μετά από Αρθροπλαστική ισχίου ανέρχεται μέχρι και στο 28% των ασθενών.

Υπάρχουν όμως ασθενείς όπου η λύση του χειρουργείου δεν είναι εφικτή ή επιθυμητή όπως:

• Όταν η αρθροπλαστική δεν είναι η κατάλληλη επιλογή όπως σε ελαφριά έως μέτρια ΟΑ, σχετικά μικρή ή πολύ μεγάλη ηλικία, συνυπάρχοντα παθολογικά προβλήματα, παχυσαρκία, διάρκεια ζωής του εμφυτεύματος και αναθεώρηση του χειρουργείου.
• Όταν δεν είναι αποδεκτή από τον ασθενή, για παράδειγμα όταν συνυπάρχουν περιεγχειρητικοί και μακρόχρονιοι κίνδυνοι.
• Όταν υπάρχει ήδη εμμένων πόνος μετά από προηγηθείσα αρθροπλαστική όπως σε αποτυχημένη αρθροπλαστική, μόλυνση, νευρινώματα, κεντρική ευαισθητοποίηση, χειρουργική απονεύρωση, νεοαγγείωση και διαταραχές της νευρικής αρχιτεκτονικής.
• Μακρά αναμονή για αρθροπλαστική

Ποιες είναι οι επιλογές συντηρητικής αντιμετώπισης του πόνου και του λειτουργικού περιορισμού στις παραπάνω περιπτώσεις με βάση τις υπάρχουσες κλινικές αποδείξεις;

•  Απώλεια βάρους σε ασθενείς με Δείκτη Βάρους Σώματος μεγαλύτερο του 25%.
• Ασκήσεις ενδυνάμωσης και χαμηλού ρυθμού αερόβιες ασκήσεις που βοηθούν στην επιβράδυνση της εξέλιξης, στην μείωση του πόνου και στην μείωση του κινδύνου πτώσης.
• Μη Στεροειδή Αντιφλεγμονώδη Φάρμακα που αποτελούν την πιο αποτελεσματική θεραπεία για τον  οστεαρθριτικό πόνο και την λειτουργία της άρθρωσης για τέσσερις έως έξι εβδομάδες, τοπικά η συστηματικά, όταν δεν υπάρχουν αντενδείξεις.
•  Ενδαρθρική έγχυση στεροειδούς με ή χωρίς συνδυασμό υαλουρονικού οξέος που μπορεί να προσφέρει ανακούφιση για τέσσερις έως έξι εβδομάδες.
• Προλοθεραπεία και βιολογικοί παράγοντες με ανακούφιση για τρεις έως έξι μήνες.
• Αποκλεισμός ή ηλεκτροδιέγερση των αισθητικών νεύρων της άρθρωσης και νευρόλυση με ανακούφιση για τρεις με έξι μήνες έως και ένα χρόνο.

Ο αποκλεισμός, η ηλεκτροδιέγερση και η νευρόλυση των αισθητικών νεύρων της άρθρωσης του γόνατος, του ισχίου και του ώμου χρησιμοποιούνται στην θεραπεία του χρόνιου πόνου της οστεοαρθρίτιδας αλλά και του περιεγχειρητικού πόνου αφού δεν επηρεάζουν την λειτουργία των μυών και συνεπώς την κινητικότητα.

Η βάση της παθοφυσιολογίας στην οστεοαρθρίτιδα είναι μια χρόνια φλεγμονή και όχι η φθορά λόγω χρήσης της άρθρωσης. Η χρόνια αυτή  φλεγμονή προκαλεί περιφερική και κεντρική ευαισθητοποίηση του νευρικού συστήματος στην οποία συμμετέχει και το αυτόνομο νευρικό σύστημα, προκαλώντας λειτουργικές μεταβολές και συστηματική φλεγμονή. Η περιφερική νευροτροποποίηση μέσω των αποκλεισμών, της ηλεκτροδιέγερσης και της νευρόλυσης παρεμβαίνει και αποκαθιστά την ισορροπία του νευρικού συστήματος και περιορίζει την συσχετιζόμενη φλεγμονή με αποτέλεσμα την ελάττωσητου πόνου και την αύξηση της λειτουργικότητας. Με τον τρόπο αυτό μπορεί ενδεχόμενα να επηρεάσει και την εξέλιξη της οστεοαρθρίτιδας. Σε συνδυασμό με ενδαρθρικές εγχύσεις και προλοθεραπεία για καλύτερα αποτελέσματα, βοηθά στον περιορισμό της φαρμακευτικής θεραπείας σε σχήμα συντήρησης. 

Περιεγχειρητικά ο νευρικός αποκλεισμός και η ηλεκτροδιέγερση παρέχουν άριστη αναλγησία, ελαττώνουν στο ελάχιστο την ανάγκη χρήσης οποιούχων αναλγητικών και τις σχετικές παρενέργειές τους, με παράλληλη δυνατότητα άμεσης κινητοποίησης του ασθενούς.

Μπορούν τέλος να συμβάλλουν στην αποκατάσταση της κινητικότητας μιας άρθρωσης μετά από τραυματισμό ή σε καταστάσεις χρόνιου πόνου διευκολύνοντας την εκτέλεση ασκήσεων φυσιοθεραπείας χωρίς πόνο.