Σύμφωνα με την αρχαία Ελληνική μυθολογία, ο πόνος αναφέρεται ως γιος της Έριδας και εγγονός της Νύχτας, ο οποίος δόθηκε στους ανθρώπους μετά από την κλοπή της φωτιάς από τον Προμηθέα. Θεραπευτής θεών και θνητών ήταν ο Απόλλωνας, ο οποίος παρασκεύαζε και χρησιμοποιούσε παυσίπονα βότανα, μια τέχνη που δίδαξε στο γιο του Ασκληπιό.

Η αντίληψη του πόνου

Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε γενικά το φαινόμενο του πόνου. Ο πόνος είναι απόλυτα υποκειμενική εμπειρία, καθώς γίνεται αντιληπτός από τον καθένα με διαφορετικό τρόπο. Το «νόημα» που το κάθε άτομο θα προσδώσει στο πόνο, καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο που τον αντιλαμβάνεται και αντιδρά σε αυτόν. Άρα, η συναισθηματική αντίληψη του πόνου είναι εξίσου σημαντική με την αισθητηριακή.

Ο οξύς πόνος, εν αντιθέσει με το χρόνιο, αποτελεί ένα συναγερμό του σώματος ότι κάτι δεν πάει καλά. Με τον οξύ πόνο μετά από έναν τραυματισμό ενός ιστού, ο οργανισμός προσπαθεί να μας εμποδίσει από το να τραυματίσουμε παραπέρα το σώμα μας. Ο τραυματισμός παράγει ένα σήμα, το οποίο μέσω του νευρικού μας συστήματος δίνει στον εγκέφαλο το σήμα της αίσθησης του πόνου.

Χρόνιος πόνος

Όταν ο πόνος δε σταματά παρά την επούλωση ή όταν απλοί ερεθισμοί λειτουργούν ως έναυσμα επαναβίωσης του αισθήματος του πόνου, τότε μιλάμε για χρόνιο πόνο. Ο εγκέφαλος εξακολουθεί να αισθάνεται ότι υπάρχει κάποια απειλή που πρέπει να αντιμετωπιστεί ενώ δεν υπάρχει ένας οξύς τραυματισμός. Αυτό ενεργοποιεί το αντανακλαστικό μάχης-φυγής (flight or fight response) και παράγεται αδρεναλίνη. Η παρατεταμένη παραγωγή αδρεναλίνης σε συνδυασμό με την επικείμενη ενεργοποίηση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος οδηγεί σε μια νευροχημική αποδιοργάνωση που έχει ως αποτέλεσμα την μετατροπή του φυσιολογικού πόνου σε χρόνιο.

Ο χρόνιος πόνος έχει διάρκεια περισσότερο από 12 εβδομάδες και είναι ανθεκτικός στην χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής (π.χ. αναλγητικά-παυσίπονα) ή άλλου είδους θεραπευτικής αντιμετώπισης (π.χ. χειρουργική επέμβαση).

Η κατάσταση που βιώνει ένας ασθενής ορίζεται ως χρόνιος πόνος όταν (Διεθνής Ένωση για τη Μελέτη του Πόνου [IASP], 1994):

• υπάρξει πραγματική ή επαπειλούμενη ζημιά των ιστών στο σώμα μας ή ερεθισμός τους.
• παρεμβαίνει στη ζωή του ατόμου και δε μειώνεται μετά από μια αναμενόμενη περίοδο επούλωσης της πληγής (πολλές εβδομάδες ή τουλάχιστον για 3 συνεχιζόμενους μήνες).
• ο πόνος σχετίζεται με μια προοδευτική ασθένεια (όπως οι αρθρίτιδες ή ο καρκίνος).

Ένα χρόνιο νόσημα εντείνει το αίσθημα του άγχους και προκαλεί διαταραχές στη διάθεση. Το άτομο αρχίζει να εκδηλώνει επίμονη ενασχόληση με τα σωματικά συμπτώματα και αυτό έχει ως αποτέλεσμα στην αύξηση της επώδυνης αίσθησης.

Συμπτώματα χρόνιου πόνου

Εστιάζοντας την προσοχή του στο σωματικό αίσθημα, το άτομο δυσκολεύεται να επιτελέσει άλλες δραστηριότητες, αναπτύσσει αρνητικές πεποιθήσεις και προσδοκίες σχετικά με τον πόνο και καταφεύγει σε μη-λειτουργικούς μηχανισμούς αντιμετώπισης. Αυτό σημαίνει ότι η συναισθηματική κατάσταση στην οποία βρίσκεται το άτομο την χρονική περίοδο που θα εκδηλωθεί ο πόνος μπορεί να καθορίσει την πορεία του νοσήματος.

Τα συμπτώματα του χρόνιου πόνου, μπορούν να αναχθούν σε παθολογικές ιατρικές πλευρές του νευρικού συστήματος, καθώς και σε ψυχολογικές αιτίες.